archive-am.com » AM » C » CIVILNET.AM

Total: 458

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".
  • ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ | CIVILNET
    ին մղելով լուսանցք Սերժ Սարգսյանը վերջինիս դրդում է նախագահական ընտրապայքարին սեփական թեկնածուով հանդես գալ Երեքշաբթի 8 մայիս 15 38 Բաժիններ ԸՆՏՐԱՄԱՐՏ 2012 ԼՐԱՀՈՍ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Հրաժարվել ավատատիրությունից Եվրոպայում առավել հաճախ ապաստան խնդրող քսան ազգությունների շարքում Հայաստանն առաջինն է բնակչության փոքր թվով Անցած Երկուշաբաթի 2 ապրիլ 16 55 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՏԵՍԱՆԿՅՈՒՆ Tweet Նկարել հանուն ՕԵԿ ի Անձնագրային և վիզաների վարչության տվյալները խոսում են մի բանի մասին ՀՀԿ ն պատրաստվում է տոտալ կեղծիքների ՈՒրբաթ 30 մարտ 10 10 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Ի նչ են գրե լու ի րենց հու շե րում 1998թ հ րա տա րա կած իր հու շե րի հաս տա փոր գրքում Լի Քո ւան Յուն գրում է որ Սին գա պու րում չա փա հաս ե րի տա սարդ նե րի Հինգշաբթի 29 մարտ 10 32 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ Tweet Ի նչ են գրելու իրենց հուշերում մերոնք ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը պետական այցով Սինգապուրում է 63 կղզիներից բաղկացած այս երկիրը 1950 ականների հետամնաց ձկնորսական Հինգշաբթի 29 մարտ 10 10 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ Tweet Նկարել հանուն ՕԵԿ ի Անձնագրային և վիզաների վարչության տվյալները խոսում են մի բանի մասին ՀՀԿ ն պատրաստվում է տոտալ կեղծիքների Հինգշաբթի 29 մարտ 0 02 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ Tweet Ահա ձեզ ստվեր գնացե ք կրճատե ք Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի նախագահությամբ երեկ կառավարությունում տեղի է ունեցել խորհրդակցություն Հայաստանի գործարար միջավայրի բարելավման վերաբերյալ Չորեքշաբթի 28 մարտ 10 19 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ Tweet Ահա ձեզ ստվեր գնացե ք կրճատե ք Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի նախագահությամբ երեկ կառավարությունում տեղի է ունեցել խորհրդակցություն Հայաստանի գործարար միջավայրի բարելավման վերաբերյալ Չորեքշաբթի 28 մարտ 9 56 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Page 1 of 9 1 2 3 Next Last CivilNet AM Սիվիլնեթը Սիվիլիթաս հիմնադրամի ծրագիր է Սիվիլիթաս հիմնադրամը կոչված է աջակցելու Հայաստանի պետականության ամրապնդմանը և ժողովրդի բարօրությանն ուղղված

    Original URL path: http://civilnet.am/%D5%A2%D5%A1%D5%AA%D5%AB%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/%d5%ad%d5%b4%d5%a2%d5%a1%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive


  • ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ | ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ | CIVILNET
    20 30 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Փլուզումն անխուսափելի է Իշխանության մեջ ցնցումից հետո որն առաջացավ Տիգրան Սարգսյանին պաշտոնաթող անելու պատճառով Սերժ Սարգսյանին մեծ դժվարությամբ Երկուշաբաթի 28 ապրիլ 15 33 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Սերժ Սարգսյանի խուճապների վարչապետը Հովիկ Աբրահամյանը դեմ է Թեպետ պարտադիրի օրինագծին քվեարկել է կողմ Դեմ է որովհետև վարչապետ է Չորեքշաբթի 23 ապրիլ 16 36 Բաժիններ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Ռոբերտ Քոչարյանի ակնարկները ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ապրիլի 22 ի հարցազրույցը ոճով էականորեն տարբերվում է նրա նախորդ հարցազրույցներից Երեքշաբթի 22 ապրիլ 18 38 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Խելք այնուամենայնիվ պետք է Ժամանակին նա հայտարարել էր որ քաղաքականությամբ զբաղվելու համար շատ խելք պետք չէ Իրականում ճիշտ հակառակը Չորեքշաբթի 16 ապրիլ 9 17 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Զոհաբերության ճանապարհային քարտեզը Հովիկ Աբրահամյանին նշանակելով վարչապետի պաշտոնում Սերժ Սարգսյանը զուգահեռաբար հակաքարոզչություն է սկսել նրա դեմ Ի տարբերություն Երեքշաբթի 15 ապրիլ 18 26 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Վերարտադրության ճգնաժամ Ապրիլի 10 ին Նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը հրապարակել է Սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգի նախագծի նախնական ՈՒրբաթ 11 ապրիլ 12 10 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Իրավիճակը կարող է հանգեցնել արտահերթ ընտրությունների Հայաստանում ներքաղաքական անկայուն իրավիճակ է ստեղծվել որտեղ Սերժ Սարգսյանը կորցրել է ամբողջական վերահսկողությունը Վերջինս ամեն ՈՒրբաթ 11 ապրիլ 9 35 Բաժիններ OՐԱԿԱՐԳ ԼՐԱՀՈՍ ՁԱՅՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈԻԹՅՈՒՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Tweet Page 1 of 30 1 2 3 Next Last Բանակում փող տալը պետք է օրինականացնել Թաթուլ Հակոբյան Փաթեթով մեծամասնականի էությունը Մհեր Արշակյան Վարչապետի ծննդյան օրը Լուսինե Հովհաննիսյան Մե ծ խելք ունեք դուք Դերենիկ Մալխասյան Ինչու դառնալ դիտորդ և պայքարել թափանցիկ ընտրությունների համար Արմեն Գրիգորյան Ես ասում եմ Ո Չ Կարեն Հարությունյան Yerevan Hosts Fourth Annual Christmas Market Maria Titizian Հուսալքված Մեծեր Գեղամ Բաղդասարյան Երևանի պատմության գետնափոր վկան Սեդա

    Original URL path: http://civilnet.am/%D5%A2%D5%A1%D5%AA%D5%AB%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/%d6%84%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/%d5%b4%d5%a5%d5%af%d5%b6%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Serzh Sargsyan leaves for New York | CIVILNET
    While there he will also deliver a speech at Columbia University reports the president s press service While in the states the president is scheduled to meet with UN Secretary General Ban Ki moon Council of Europe s Secretary General Thorbjorn Jagland National Ethnic Coalition of Organizations NECO Chairman Nasser Kazeminy leading experts in international relations representatives of the Armenian communities as well other officials and heads of state Also during his stay in New York Sargsyan will attend and deliver a speech at the 7th Annual ArmTech Congress 14 a global Armenian high tech industry and business conference and networking platform of the Republic of Armenia along with US Ambassador to Armenia John A Heffern Read this story in Armenian ԱՌՆՉՎՈՂ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ No related posts ՏԱՐԱԾԵԼ և ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ Անձնական վիրավորանք կամ հայհոյանք պարունակող մեկնաբանությունները կայքից հանվում են CivilNet AM Սիվիլնեթը Սիվիլիթաս հիմնադրամի ծրագիր է Սիվիլիթաս հիմնադրամը կոչված է աջակցելու Հայաստանի պետականության ամրապնդմանը և ժողովրդի բարօրությանն ուղղված ջանքերին Սիվիլիթաս հիմնադրամը նպաստում է Հայաստանի քաղաքացիների իրավունքների ու պարտականությունների լիարժեք դրսևորմանը խթանելով նորարար գաղափարներ և նախաձեռնություններ ինչպես նաև ստեղծելով դրանք կյանքի կոչող մեխանիզմներ ու հաստատություններ կամ աջակցելով գործողներին Tweets by CivilNetTV ԿԱՊ ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ Ձեր կարծիքը RSS Ձեր կարծիքը Սիվիլիթաս հիմնադրամը հրավիրում

    Original URL path: http://civilnet.am/2014/09/23/serzh-sargsyan-leaves-for-new-york/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Բութերի բաժինը | CIVILNET
    ասած շոկային վիճակ էր Կյանքը կաթվածահար էր եղել իմ հայրենի Սարդարաշենում Որոշ ժամանակ անց տատիկներից մեկն այնուամենայնիվ ուշքի եկավ եւ արձագանքեց Կլյոխըտ թաղիմ տերտակ կլյոխըտ Պապիկներից մեկը հայացքը մեր հերոսի խվոստիկից չկտրելով լրացրեց Փարմազոն շանվե րթի Իսկ գյուղի ամենաիրազեկ մարդու համբավ ունեցող տատիկն էլ կարդաց դատավճիռը Սադանա յա սադանա Հա հաստատ Հետո տատիկը ճանաչեց ինձ Էս մեր Սըմսոնեն ու Հոսաննեն թոռնը չի Կուլին ու Վըրթուշեն տղան Հա լի Գյեղամը Քե մատաղ հունցը էդ սադանուն պերալ ըս տի էլ տար Հա նեմեդլեննի ձեռքի կոպալը գետնին զարկելով ճշգրտեց պապիկներից մյուսը Ու ես որդին Կոլյայի ու Վարդուշի եւ թոռը Սամսոնի ու Օվսաննայի մի կերպ գործընկերոջս փրկեցի համագյուղացիներիս արդար ցասումից Ահա այսպիսի մոգական ազդեցություն էր ունենում մեր ոսկեղենիկ հայերենն իմ համերկրացիների վրա Բայց շատ հեռացանք մեր գլխավոր հերոսից Այո շոգ ամառ աշխատանքային օրվա վերջ սովորական տաղտուկ աշխատասենյակ Ոչինչ չէր առույգացնում ոչ օդորակիչ ոչ թան ոչ էլ գարեջուր Մտքերդ էլ քեզնից անկախ տաղտուկ ու մածուցիկ ժելեի նման ոչ միայն չեն սավառնում այլեւ չեն էլ ծորում ընդամենը ծուլորեն սողում են Ու հանկարծ ներս է մտնում նա երկնային մանանայի պես միջանցուկ զովացուցիչ քամու ոչ զեփյուռի պես Բարեւ Ձեզ խոսքի միմիկայի ու ժեստերի չափից ավելի ընդգծված հարգանքով ասաց նա Կներեք որ խլում եմ Ձեր թանկագին ժամանակը բայց վստահ եմ որ կորսված ժամանակը կփոխհատուցվի կարդալիքի սպասված անհրաժեշտությամբ Տարակուսած ուզում էի հարցնել թե ինչ է ուզում երբ նա դեմքիս կարդալով հարցս վրա տվեց Բանաստեղծությունների նոր շարքս եմ բերել Ինձ համար պատիվ կհամարեմ ձեր հանդեսում նույնպես տպագրվելը Թույլ տվեք այն հրամցնել Ձեզ Ասաց ու սեղանիս դրեց մուգ դարչնագույն ընդհանուր տետրը Մի տեսակ ինձ լավ չէի զգում այդ թվում է սովորական բայց չգիտես ինչու ինձ համար ոչ հարմարավետ իրավիճակում եւ աշխատեցի արագ վերջացնել զրույցը Նրա ներկայությունը ճնշում էր ինձ ավելի ճիշտ նրա մոնումենտալ մեծությունը կարծես թե ընդգծում էր իմ առօրյա մանրությունը Շատ լավ Թողեք տետրը մեզ մոտ Կկարդամ եւ կտեղեկացնեմ տպագրելո ւ ենք թե ոչ եւ եթե այո ապա քանի հատ ենք տպագրելու Մի քանի օրից նորից եկեք կամ զանգեք Խորապես շնորհակալ եմ Հենց նման վերաբերմունք էլ ակնկալում էի Ձեզնից ինչի համար անսահման երախտապարտ եմ Ձեզ Ասաց ու շրջվելով առաջացավ դեպի դուռը Ես դեռ տարակուսանքի մեջ էի ու անսովոր այցելուին հայացքով ուղեկցում էի երբ նա հենց դռների մեջ շրջվեց ու Այսուեւայդուամենայնիվ մի սկզբունքային հարց ունեմ որ կուզենայի պարզել Ձեզ հետ ի սկզբանե գնահատելով հարաբերությունների հստակությունն ու միանշանակությունը Փորձեցի ի պատասխան ինչ որ բան ասել բայց կմկմոցից բացի ոչինչ դուրս չեկավ Թուքս կուլ տալով ձեռքով նշան արեցի որ շարունակի Թույլ տվեք տեղեկանալ կետադրական նշաններ դնելը ու մ պարտականությունն է հեղինակի թե խմբագրության Մի հաճելի ալիք անցավ մարմնովս այնքան հաճելի որ փորձեցի հասկանալ թե ինչի հետ կարելի է համեմատել այդ երանելի զգացողությունը Փնտրում էի ու չէի գտնում Ինչ որ է այդ զգլխիչ ալիքից ամառվա տապին այդ սառը ցնցուղից հետո վերադարձավ շոգից չգիտես ուր ծլկած տրամաբանությունս եւ իսկույն երկու վարկած առաջ քաշեց Այցելուն կամ անհուսալի ապուշ է կամ էլ վերջապես հայ գրականությունը նոր երգիծաբան է ունենալու Ու զովացած տրամաբանությունս իսկույն եւեթ փորձեց պարզել թե որ տարբերակն է համապատասխանում իրականությանը Դա ի նչ մի հարցնելու բան է վերածնված առույգությամբ ասացի ես Իհարկե խմբագրության Հեղինակի պարտականությունը հանճարեղ

    Original URL path: http://civilnet.am/2015/07/07/voices-gegham-baghdsaryan/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Մեծ եղեռն. Մեծ դաս | CIVILNET
    ժողովրդից Եղեռնից հետագայում հրաշքով փրկված եւ Արեւելահայաստանում բնավորված արեւմտահայերը դեռ երկար ժամանակ արտահայտում էին իրենց վիրավորվածությունը Այդ առանց այն էլ ծանր ժամանակներում ծայրաստիճան սրվել էին արեւելահայերի ու արեմտահայերի հարաբերությունները սպառնալով վերածվել մի նոր մարտահրավերի Արեւմտահայ դոկտոր Բոնապարտյանը տարբեր հավաքներում միշտ նույն ահասարսուռ հայտարարությունն էր կրկնում Մենք ձեր կոտորածն էլ պիտի տեսնենք Ու տեսան երեք տարի անց Որքան սարսափելի էր 1915 ի ամառը արեւմտահայերի համար նույնքան էլ ահավոր էր 1918 ի ամառը արեւելահայերի համար Իսկ 1918 19 ի ձմեռը սովամահությամբ վերջ կտար հայ ժողովրդի վերջին փշրանքներին եթե օգնության ձեռք չմեկնեին ամերիկացիները Քաղաքական վտանգավոր արկածախնդրություն Հայոց ազգային ազատագրական պայքարի գաղափարախոսությունն էն գլխից հետադիմական էր եւ իր էության մեջ սխալական Թե արմենականները թե հնչակյանները եւ թե հատկապես դաշնակցականները շեշտը դնում էին հայդուկային ֆիդայական պայքարի եւ Եվրոպայի պաշտամունքի վրա Չկային քաղաքական դիվանագիտական լուրջ ուսումնասիրություններ սեփական ռեսուրսների անաչառ վերլուծություններ տարածաշրջանում եւ աշխարհում առկա զարգացումների իմացություն Պարզապես կար աշխարհի այս կամ այն ծագում բռնկվող ազատագրական շարժումներից ոգեւորություն եւ նույնը կրկնելու մեծ ցանկություն ու եռանդ Եւ ընդամենը Ազատագրական շարժման գաղափարախոսությունը բխում էր այն ժամանակվա հայ գրականությունից եւ հրապարակախոսությունից առավել մեծ դեր խաղացին Րաֆֆու Խենթը եւ այլ ստեղծագործություններ Գրիգոր Արծրունու եւ այլոց հոդվածները պարբերական մամուլում ու հատկապես Մշակ ում Խենթը կարդացողներն ամեն օր հանդիսավորապես արտասանում էին Ձեռքերս կապած ոտքերս շղթա Եվրոպան կասե հե ր չելաք ոտքի Այս հոգեբանությունը տանում էր վտանգավոր արկածախնդրության Հայ հոգեւոր քաղաքական էլիտան փորձում էր հայոց հարցը ցանկացած գնով լսելի դարձնել Եվրոպայում վերջինիս ընկալելով որպես միադեմ ու միակարծիք քրիստոնեական միասնական ատյան տեղյակ չլինելով կամ անտեսելով շահերի բազմազանությունն այնտեղ Մինչդեռ 1880 ականներին ծայր առած եւ մինչեւ 20 րդ դարի 20 ական թվականների սկիզբը շարունակված այդ պայքարում Եվրոպայից երբեւէ միասնական դիրքորոշում չդրսեւորվեց հայոց հարցում եւ չէր էլ կարող Լեոն փաստում է Մրցակցությունը կատաղի կերպարանք էր ստանում կատարելապես անհնարին դարձնելով որ մեծ կոչված պետությունների մեջ համաձայնություն կազմվի Թուրքիային վերաբերող որեւէ հարցի մեջ միաբան գործելու համար Այս մրցությունների մեջ հայ ժողովուրդն իր դառը տանջանքներով դառնում էր առուծախի առարկա Եթե մեկը հայերի պաշտպան էր հանդիսանում սուլթանին վախեցնելու եւ նրանից շահավետ ձեռնարկություններ կորզելու համար ապա մյուսը գնում էր սուլթանին պաշտպանելու ընդդեմ այդ հայասեր դիմակավորված ախոյանի իր այդ պաշտպանությունը հնչուն դրամի վերածելու համար Փոխվում էին ժամանակները բայց չէր փոխվում հայ ազատագրական միտքը Այն պարզապես փոխում էր հովանավորին հիասթափելով մեկից եւ հուսահատ կերպով մյուսի գիրկը նետվելով Սակայն սա չէր ամենասարսափելին այլ այն որ էն գլխից շատ վտանգավոր մարտավարություն էր ընտրվել Արմենականների 1885թ հրատարակած Վարդապետարան Հայաստանի Ազատության ծրագրային փաստաթղթում կա այսպիսի հարցուպատասխան Ո րն է հայերի նշանաբանը Հայերի նշանաբանն այս երեք բառն է ազատություն կամ մահ Հայերը ե րբ ոտքի բարձրանան Երբ որ մեծամեծ ազգերի մեջ սկսվի կենաց եւ մահվան պատերազմը Որոշ ժամանակ անց պատմական թատերաբեմում հայտնված հնչակյանները նույն կերպ էին մտածում Նրանց ծրագրային փաստաթղթերից մեկում ահա այսպես է շարադրված պայքարի ռազմավարությունը Մոտակա նպատակին հասնելու միակ միջոցն է հեղափոխությունը այսինքն պետք է բռնի կերպով կերպարանափոխել հեղաշրջել ներկա հասարակական կազմակերպությունը Թուրքաց Հայաստանում կռիվ մղելով թուրք տերության դեմ ժողովրդական ընդհանուր ապստամբության միջոցով Ի թիվս այլոց այդ գործունեության միջոցներն էին Տեռորական գործողություն իբրեւ պատիժ թուրք բռնավորներին որպես եւ լրտեսներին մատնիչներին դավաճաններին Ասպատակային գնդերի կազմություն իբրեւ մշտական պատրաստի մարտական ուժ կառավարական զորքերի կամ այլ վայրենի ցեղերի հարձակումներին դիմադրելու ժողովրդին պաշտպանելու համար Մնաց պարզել թե երբ սկսել Դրա պատասխանն էլ կար Ընդհանուր ապստամբության ժամանակը Որեւէ պատերազմ մղված այս կամ այն տերության կողմից Թուրքիայի դեմ պետք է համարել հարմար րոպե մոտակա նպատակի իրագործման համար Լեոն գրում է Ահագին բանակներ շարժելու կարողություն ունեցող Թուրքիային հայությունը պատերազմ էր հայտարարում հայդուկների փոքրիկ խմբերով Սկսում էինք արյունահեղությունը առանց նրա գինն իմանալու առանց շրջահայացության առանց կշռադատելու Կռիվ բահերով Այս թշվառ պատերազմի վրա ոչինչ չէր ավելացնում տեռորը ահաբեկումը որ վախեցնելու միջոց է բայց պատերազմ չէ երբ փոքրաթիվ անհատների կողմից գործադրվում է պետական խոշոր կազմավորումների դեմ Մնում էր ընդհանուր ժողովրդական ապստամբությունը Բայց այս էլ մի անբովանդակ ֆրազ էր դառնում թուրքահայկական իրականության տեսակետից Մի ժողովուրդ ապստամբեցնելու համար նրան պետք էր դեռ լավ զինել իսկ այդպիսի ահագին վիթխարի մի գործ հայերի մեջ իր աղքատիկ գանձարկղով երբեք չէր կարող գլուխ բերել մի հեղափոխական կուսակցություն Այս գաղափարախոսությունը փոխ առավ եւ հետագայում դաժան ներքաղաքական պայքարում հաղթեց ու այն մենաշնորհեց Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ոչինչ չավելացնելով դրան Լեոյի վկայությամբ Դաշնակցությունը հանդես գալով մեծամեծ խոսքուզրույցով ճառերով պատրաստություններով իսկապես ոչինչ նոր բան չէր մտցնում այն գործի մեջ որ իր համար նպատակ էր ընտրել այն է թուրքահայերի ազատագրության մեջ Սա մի անկախ ծրագիր չէր այլ գրեթե լոկ կրկնություն հնչակյան ծրագրի Նույն հայդուկային կռիվը գործողության նույն դավադրական եղանակը տեռորը նույն եվրոպապաշտության ֆետիշիզմը Դաշնակցությունը չէր գալիս ազատագրական շարժմանը նոր կերպարանք տալու նոր ուղիներ չէր գծում ու հարթում այլ պարզապես ուզում էր նստել հնչակյականության տեղը եւ գործել նրա նման Այդպես էլ եղավ Հենց այս միանմանությունն էր թվում է ինձ որ այնքան կատաղի էր դարձնում մրցությունն այս երկու կազմակերպությունների միջեւ Բախվում էին ոչ թե գաղափարները ոչ թե տակտիկական եւ ռազմավարական հարցերը այլ բախվողը միշտ եւ գերազանցապես կաշվի հարցն էր Հայ ավանդական կուսակցություններն իրար լրացնելով խռովություններ էին կազմակերպում գրավելու համար Եվրոպայի ուշադրությունը սուլթան Աբդուլ Համիդն էլ ի պատասխան կոտորում էր հազարավոր անմեղ հայերի Այս առումով իրենց անիմաստությամբ հատկապես աչքի ընկան հնչակյանների կազմակերպած Գում Գափուի ցույցը 1890 եւ ՀՅԴ ի կազմակերպած Բանկ Օտոմանի գրավումը 1896 Երկուսն էլ հազարավոր հայ անմեղ զոհերի պատճառ դարձան Թե հնչակյանները եւ թե դաշնակցականները քաջ գիտեին որ իրենց գործողությունները հանգեցնելու էին արյունահեղությունների քանի որ արյունարբու սուլթանին պարզապես առիթներ էին պետք Հայոց հարցը արյան մեջ խեղդելու համար Գիտեին ու սակայն շարունակում էին Կամա թե ակամա հանգում ես ահավոր եզրակացության հայ ժողովրդին առաջինը զոհեց հենց իր իսկ քաղաքական ղեկավարությունը Հայերի առաջին կոտորածները հայ հանրության մեջ բողոքի ձայներ արթնացրին բերելով այն եզրահանգման որ հենց հայդուկային հեղափոխությունն է հայ ժողովրդի ջարդերի պատճառը Սակայն մեր հեղափոխականները շարունակում էին մեղքն այլ տեղ փնտրել 1901 թվականին Քրիստափոր Միքայելյանը Դրոշակ թերթում տպագրեց իր Ամբոխային տրամաբանությունը աշխատությունը որը ծրագրային գործ դարձավ ՀՅԴ ի համար Հեղինակն այստեղ առաջ էր տանում այն միտքը թե սուլթանական Թուրքիայում ապրող ազգերը կոտորվելու են անկախ նրանից հլու հպատակ են թե ըմբոստ հեղափոխական Ասել է թե հեղափոխությունը պիտի շարունակի իր գործը առանց ուշադրություն դարձնելու ջարդերի վրա Այսինքն Միեւնույն է ձեզ առանց այդ էլ կոտորելու են իսկ մենք չենք կարող հեղափոխություն չկատարել Ու շարունակեցին Շարունակեցին նույնիսկ այն ժամանակ երբ երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո ՀՅԴ ն արտոնյալ պայմաններում հայտնվեց շնորհիվ նրանց հետ մտերմիկ հարաբերությունների Նոր ժամանակները նոր մտածելակերպ ու նոր ռազմավարություն էին պահանջում եկել էր նուրբ դիվանագիտության ժամանակը քանի որ երիտթուրքերը խորամանկ քաղաքականություն էին վարում Սակայն ՀՅԴ ն շարունակում էր մնալ նույնը իր հայդուկային գաղափարախոսությամբ եւ եվրոպապաշտությամբ Երիտթուրքերը պնդում էին թե սահմանադրության վերականգնումից հետո անհասկանալի է այն հանգամանքը որ ՀՅԴ ն շարունակում է կրել հեղափոխական անունը Լեոն գրում է Կար եւ հետզհետե աճում էր այն սոսկալի ողբերգական դրությունը որ հայերը չէին հասկանում իրենց դիրքը նոր վերանորոգվող սահմանադրական Թուրքիայում Նրանք ազատություն էին ստացել եւ կարծում էին թե այդ անծայր եւ անսահման մի ազատություն է Երիտթուրքերին նրանք լավ ճանաչել չէին կարողանում Չէին տեսնում կամ չտեսնելու էին դնում որ Սալոնիկի զորաբանակի սվինների վրա հաստատված նոր ռեժիմը ծայրահեղորեն նացիոնալիստական ռեժիմ է Իսկ հայերը ազատվելով թուրքական հին ռեժիմից չուզեցին ազատվել նաեւ իրենց հին ռեժիմից էլի հայդուկային պաշտամունքը հրապարակ նետեցին զինվել սկսեցին անկախ կամ գեթ ինքնավար Հայաստան որքան կարելի է շուտ ստեղծելու համար Երիտթուրքերի իմա Թուրքիայում 1908 ին իշխանության եկած քաղաքական նոր ուժի Իթթիհատ վե Թերաքքի Միություն եւ առաջադիմություն եւ ՀՅԴ ի մտերմիկ հարաբերությունները ցայսօր էլ տարակուսանքի առարկա են Ֆրանսահայ պատմաբան Ռայմոն Կեւորկյանն իր Հայոց Ցեղասպանություն ամբողջական պատմություն գրքում ուշադրություն է դարձրել այն գաղափարախոսական եւ մշակութային նմանությանը որ եղել է երիտթուրքերի եւ հայ էլիտայի միջեւ հավելելով որ թերեւս հազվագյուտ զանգվածային ոճիր է որում ոճրագործի եւ զոհի էլիտաներն այսքան մտերիմ են եղել Այսպես թե այնպես այդ մտերմիկ հարաբերություններն ու կուսակցական էգոիզմը ՀՅԴ ին խանգարեցին սթափ գնահատելու իրավիճակը եւ կանխազգալու վտանգը նաեւ թուլացրին հայ հանրության զգոնությունը Դաշնակցականները չէին զգում կամ անտեսում էին ժողովրդի գլխին կախված նոր սպառնալիքը նրանք երիտթուրքերի հետ իրենց լավ հարաբերություններն օգտագործում էին ոչ թե նոր հնարավորությունները ժողովրդին ի սպաս դնելու այլ զուտ անձնական կուսակցական շահերի համար Այսպես առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում խոստացված 20 պատգամավորական մանդատի խաթեր թուրքական գործող խորհրդարանի ՀՅԴ անդամ պատգամավորներն անգամ չբարձրացրին Ադանայի ջարդերի հարցը Այս գործելակերպն արդեն բժշկական լեզվով ասած դիագնոզի էր վերածվում Հայ ավանդական կուսակցական միտքը եւ հատկապես դաշնակցական միտքը չփոխվեց ոչ մի նոր իրավիճակում անգամ անկախ պետության ժամանակ Երբեմն պարապ մնալով գործունեության այլ տարածք էին որոնում Մասնավորապես անհասկանալի ու աններելի սադրանք էր նաեւ Պարսկաստանում հեղափոխությանը մերոնց ակտիվ մասնակցությունը Հովհաննես Քաջազնունին իր Հ Յ Դաշնակցությունն անելիք այլեւս չունի աշխատության մեջ խոստովանում է թե ինքն էլ չէր հասկանում այն ժամանակ պարսկական արկածախնդրության բուն միտքը եւ երբ այս մասին հարցրեց Ռոստոմին վերջինս ժպտալով ասաց Ռուսաստանից հալածված ենք երիտթուրքերի հետ հաշտ ենք ապա ի նչ անենք Ինչ որ է այս քաղաքական հետամնացության եւ անպատասխանատու արկածախնդրության թագն Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ ռուսների կողմից թուրքերի դեմ կռվի մեջ ներքաշվելն էր եւ ռուսական շահերի հաղորդակ դառնալը Չարենցն իր Երկիր Նաիրի վեպում նկարագրում է թե ինչպես ռուսներին անարժանապատվորեն ներս թողեցինք մեր օջախները մեր հոգիներն ու մտքերը մեր սրբության սրբոցները սին հույսեր փայփայելով որ նրանց օգնությամբ կազատագրենք մեր հողերը եւ անկախ Հայաստան կստեղծենք Իսկ ռուսները մեր օգնությամբ ստեղծում էին Հայաստան առանց հայերի Ինչ խոսք հայ ավանդական կուսակցությունների նմանօրինակ պահվածքը հայոց դժբախտությունների ավելի շատ առիթն էին քան պատճառը քանի որ համաշխարհային զարգացումներն առանց նրանց էլ լուրջ մարտահրավերներ էին դարձել Դժվար է պնդել թե հայերն առանց իրենց արկածախնդրության անմասն կմնային դրանց հետեւանքներից սակայն որ մենք կարող էինք ըստ արժանվույն գնահատել առկա մարտահրավերները եւ մեր ժողովրդի ինքնակազմակերպման ու հավաքական կամքի համազգային խնդիրների շուրջ բոլոր ռեսուրսների կենտրոնացման միջոցով նվազագույնի հասցնել կորուստները սա գոնե ինձ համար միանշանակ է Քաղաքական միաբեւեռություն Հայ ավանդական կուսակցությունների տղայամիտ եւ անպատասխանատու գործունեությունը ինչպես տեսանք միանվագ գործողություն չէր Դրանց գործունեության մեջ ոչինչ չփոխվեց ազատագրական պայքարի ողջ ընթացքում մոտ 40 տարի 1880 ականների վերջից մինչեւ 1920 ականների սկիզբը Ինչպես Լեոն է ասում ինչպիսի սկզբնական մեղքերի մեջ ծնվեցին այդ կազմակերպությունները նույնպիսի մեղքերով էլ գնացին մինչեւ իրենց կատարյալ կործանումը Փոխվում էին իրավիճակները նոր միտումներ ու գործող անձինք էին հայտնվում համաշխարհային թատերաբեմում փոխվում էր ուժերի հարաբերակցությունները նոր գաղափարներ էին ի հայտ գալիս նոր մարտահրավերներ ու հնարավորություններ էին ծագում բայց մեր ավանդական կուսակցությունները եւ հատկապես ՀՅԴ ն շարունակում էին գործել հին կաղապարներով Ինչու եմ շեշտում ՀՅԴ ն Որովհետեւ 19 րդ դարի վերջին կուսակցական անհաշտ ու դաժան պայքարից եւ այդ պայքարում հայ ժողովրդին եւս մի նոր վնաս հասցնելուց ու պառակտելուց հետո գյուղերը բաժանված էին դաշնակցականների եւ հնչակյանների միջեւ կողմերն իրար հետ գնալ գալ չունեին իրար աղջիկ չէին տալիս իրենց առանձին դպրոցներն ունեին յուրաքանչյուրն ուներ իր առանձին զինվորությունը ՀՅԴ ին հաջողվեց երկրորդական պլան մղել իր մրցակիցներին արմենականները լուրջ մրցակից չէին իսկ 1896 ից սկսվեց հնչակյանների անկումը եւ դառնալ հայաստանյան քաղաքական դաշտի տերն ու տիրակալը ՀՅԴ ին հաջողվեց աստիճանաբար իր ձեռքն առնել ողջ հայ ժողովրդի ճակատագիրը Դա արվեց քաղաքական բազմազանության ոչնչացման քաղաքական այլընտրանքի բացառման հանրությունում քաղաքական քննարկումների եւ այլախոհության արմատախիլ արման ճանապարհով Նույն մեթոդներով բացառվեց նաեւ ներկուսակցական ժողովրդավարությունը Վախի ու կասկածի մթնոլորտ էր տիրում ոչ միայն քաղաքական դաշտում այլեւ կուսակցական շարքերում Հաճախակի էին դավաճանության մեջ մեղադրանքները իսկ դրա համար հիմք էր դառնում քաղաքական այլակարծության ցանկացած դրսեւորում Կասկածամիտները տեղում գնդակահարվում էին կամ կասկածելի հանգամանքներում անհետանում Ի դեպ թուրքերը շատ լավ գիտեին ՀՅԴ ի թույլ կողմերը եւ շատ լավ օգտվում էին դրանից Գուրգեն Մահարին իր Այրվող այգեստաններ վեպում նկարագրում է թե ինչպես էին թուրք ոստիկանները խորամանկորեն չեզոքացնում հայ առաջամարտիկներին Թուրք ոստիկանը օրը ցերեկով մտնում էր այս կամ այն ակտիվիստի տունը շատ սիրալիր վարվում թեյ խմում հաց ուտում բարի վերաբերմունքի արժանացնում եւ ցուցադրաբար ճեմելով հեռանում Նույն գիշեր դաշնակցական մաուզերիստները գնդակահարում էին անմեղ մարդուն Մահարին նաեւ նկարագրում է թե ինչպես էր ՀՅԴ ն ահաբեկչական մեթոդներով դրամահավաք անցկացնում սարսափի մեջ պահելով մեծահարուստներին եւ ոչ մի հաշվետվությւոն չտալով միջոցների ծախսման մասին Իսկ Եղիշե Չարենցն իր Երկիր Նաիրի վեպում պատմում է թե ինչպես էին Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ կասկածելի հանգամանքներում անհետանում մարդիկ որոնք համարձակվում էին ՀՅԴ պարագլուխներին հարցնել թե ինչ ապացույցներ կան որ ռուսները խոստացել են անկախ Հայաստան ստեղծել եւ կա արդյոք որեւէ գրավոր փաստաթուղթ Դաշնակցությունը մտել էր ամեն տեղ տիրացել էր բոլոր ազգային հասարակական կրթական հաստատություններին Հայոց Ազգային ժողովի մեջ էլ նա էր եղանակ որոշողը Ու դարձել էր ամբարտավան հոխորտացող անվերահսկելի Ահա թե ինչ է գրում Լեոն Յուրաքանչյուր դաշնակցական համարում էր Դաշնակցությունը հայ ժողովրդի ամբողջությունը եւ այդ պատճառով ինչ որ անում էր Դաշնակցությունը դա հայ ժողովրդի արածն էր Այսպես պետք է նկատել եւ զուտ դաշնակցական ձեռնարկությունը 1915 ի խելագար ապստամբությունները Կուսակցությունը մի կողմից դաժան պայքար էր մղում հայ ժողովրդի իղձերի միակ արտահայտիչը լինելու եւ իրեն նույնականացնում էր համայն հայ ազգի հետ մյուս կողմից համազգային ներուժն ի սպաս էր դնում զուտ կուսակցական նկրտումներին Ավելի ուշ փորձեր եղան բազմազանեցնելու քաղաքական դաշտը բայց արդեն ուշ էր Մասնավորապես քաղաքական դաշտում փորձեցին իրենց դերակատարությունն ունենալ Բաքվի սոցիալ դեմոկրատները սակայն բարենպաս հող չկար Ահա թե ինչ է գրում Լեոն Այժմ երբ սկսվել էր նոր կյանք հայ հասարակությունը չկարողացավ հանել իր միջից մի ուրիշ հոսանք որ ձեռնարկեր այդ նոր կյանքի խնդիրները լուծելու նոր սկսվող պայմանների եւ պետական իրականության շրջանակի մեջ Մենք ունեինք լավ խմբապետներ բայց չունեինք քաղաքական առաջնորդներ Եվ այդ խմբապետները մարդիկ էին որոնց համար մեծագույն պատվանունը սուլթանական փաշա անունն էր դրա նք պիտի լինեին նաեւ քաղաքական առաջնորդներն ու պաշտպանեին հայ ժողովրդի շահերն այնպիսի միջավայրում ուր խոսքը մաուզերին կամ մոսենուն չէր պատկանում այլ քաղաքականապես կրթված հասարակագիտական լուրջ պատրաստությամբ ամուր եւ ուժեղ մտքին Այսպես էր մեր աղքատությունը Եվ մենք բնականաբար պիտի տեղի տայինք ընդունակ վրացի առաջնորդներին որոնց ետեւից կազմակերպված բազմություններ էին գնում Հայդուկային պայքարն ու գաղափարախոսությունն արգելակել էին հայ մտքի զարգացումը Հարյուրավոր շնորհալի երիտասարդներ որ կարող էին արտասահմանում կրթություն ստանալ եւ զարգացնել հայ հանրային միտքը աշխուժացնելով նաեւ քաղաքական դաշտը զինվորագրվել էին հայդուկային պայքարին եւ իրենց արյամբ ներկել իրենց իսկ ու երկրի ապագան Ու երբ փոխվում էին ժամանակները եւ գալիս էր ստեղծագործ մտքի ու հնարամիտ դիվանագիտության ժամանակը պարզվում էր որ մենք չունենք այդօրինակ մարդիկ եւ դարձյալ հույսը դաշնակցական մաուզերիստներն էին Իսկ ու ր էր հանրային միտքը հասարակական կարծիքը Այս ոլորտում էլ եղանակ որոշողը կուսակցական մամուլն էր այլ հնարավորություններ չկային Ու արդյունքն էլ կանխատեսելի էր Դրությունն ավելի էր բարդացնում ազգային կաղապարի մեջ պարփակված եւ համաշխարհային զարգացումներից կտրված ստեղծագործական մտավորականության առկայությունը հատկապես Արեւելյան Հայաստանում Գործելակերպը չփոխվեց անգամ այն ժամանակ երբ ՀՅԴ ն անկախ պետություն էր ղեկավարում Նույնիսկ թեւակոխելով անկախության բարձունքները Դաշնակցությունը չէր կարողանում ազատագրվել իր հին մեղքից ֆիդայականությունից Մաուզերիստները տեր ու տիրական էին իրենց զգում սովորական էին դարձել բռնությունները յուրայինների եւ այլազգիների նկատմամբ համատարած էր ալան թալանը Սրան գումարվեց մի նոր աղետ կոռուպցիան Ընդունված է խոսել ՀՅԴ ական առաջնորդներից Հովհաննես Քաջազնունու խստակյաց ասկետիկ կյանքի մասին դա իրոք այդպես էր սակայն թաքցվում էր մեծ մասի մորթապաշտությունը Համո Օհանջանյանի կառավարության ռազմական նախարար Ռուբեն փաշայի Ռուբեն Տեր Մինասյան օրոք կատարված ալան թալանի մասին ժամանակին շատ է խոսվել սակայն շահագրգիռ մաուզերիստները չթողեցին ավարտել հետաքննությունը Պաշտոնյաներ էին անհետանում խոշոր գումարներով Կարսի անկումից հետո պաշտոնանկ Օհանջանյանին վարչապետի պաշտոնում փոխարինեց Սիմոն Վրացյանը որը կողոպտված ու թալանված Հայաստանի բյուջեից չորս միլիոն էր հանել ոսկով իր քենակալ ինժեներ Զավալիշինին տալու եւ իբր ոռոգման ծրագրեր պատրաստելու համար մինչդեռ հայ մասնագետներն աղաղակում էին որ ոչ մի ծրագիր էլ պետք չէ պարզապես պիտի սկսել գործը Իսկ իշխանությունը բոլշեւիկներին հանձնելուց հետո էլ Վրացյանը շարունակում էր իրեն կառավարություն համարել եւ Երեւանից փախցրել էր ժողովրդին պատկանող պետական հարստությունները 1920 թվականին Կարսի անկումը որքան ռազմական խայտառակ պարտություն էր նույնքան էլ այն ժամանակ առկա բարոյահոգեբանական վիճակի օրինաչափ հետեւանք Այս ամենը հնարավոր եղավ քաղաքական դաշտում մի կուսակցության մենաշնորհի պատճառով Ու եթե մեկի հետ էլ կիսվում էր ՀՅԴ ն դա հայ հոգեւորական վերնախավն էր Ինչպես Լեոն է փաստում հայդուկային գաղափարախոսությանը գումարվել էր կղերական դիվանագիտությունը իսկ ՀՅԴ ն էլ քափուքրտինք էր թափում վեղարավոր սոցիալիզմ ստեղծելու համար մինչ այդ նրան հաջողվել էր խաչասերել ազգայնականությունն ու սոցիալիզմը Այս արհեստական խառնուրդից միայն մի բան կարող էր ծնվել անպատասխանատվություն Այս առումով շատ խորհրդանշական է ժամանակի կարկառուն քաղաքական դեմքերից մեկի Մեսրոպ վարդապետի խոսքերը 1915 ի դեպքերից հետո Երեխաներ էինք մեզ խաբեցին Սույն մտայնությունը հատուկ է նաեւ այն ժամանակվա ողջ քաղաքական էլիտային Ու ոչ միայն 1920 ականներին Փարիզում Անդրանիկ Օզանյանին հարցրել էին թե զորավար բա ասում էիր ռուսները մեզ կօգնեն Կներեք սխալվել էի պատասխանել է նա Հարեւան ազգերի շահերի անտեսում Հայերի ազգային ազատագրական պայքարում էն գլխից չկար հարեւան ազգերի շահերը հաշվի առնելու անհրաժեշտության գիտակցում չկար սեփական շահերն ընդհանուր շահերի համապատկերում տեսնելու ցանկություն ավելին չկային առկա շահերի ուսումնասիրություններ ու լուրջ վերլուծություններ առ այն թե ինչպես կարելի է գոնե չեզոքացնել հակադիր շահերից բխող վտանգները Իսկ հայ լիբերալիզմի ռահվիրա Գրիգոր Արծրունին պարզապես ընկել էր շովինիզմի գիրկը Նա առաջարկում էր որ հայերը տարածաշրջանի մյուս բոլոր ազգություններին կուլտուրապես ձուլեն մանավանդ թուրքերին եւ քրդերին վերջիններիս էլ խորհուրդ էր տալիս թողնել արաբական անհարմար այբուբենը եւ գործածել հայերեն տառերը Թուրքական մամուլի համար սրանք հարմար առիթ էին դառնում հակահայկական քարոզչության համար 1880 ականների սկզբներին սկսվեց չափազանց վտանգավոր մի քրդական շարժում որ միացրել էր առանձին նույնիսկ իրար թշնամի ցեղերին միացյալ ուժերով ընդհանուր արշավանքներ վարելու համար Շարժումը դեռ բացահայտ հակահայկական կերպարանք չուներ բայց թուրքական կառավարությունն ամեն կերպ աշխատում էր որ այն հենց այդպիսի բովանդակություն ստանա Հայերը տեղյակ էին այդ վտանգավոր միտումներին բայց հարկ եղած կարեւորությունը չէին տալիս դրանց Մինչդեռ վտանգը գնալով ահագնանում էր Թուրք պաշտոնյաները քրդերին ասում էին թե հայերն ուզում են իրենց համար թագավորություն ստեղծել ու ստրկացնել քրդերին թե այս վտանգից ազատվելու մի ճանապարհ միայն ունեն քրդերը կոտորել հայերին Լեոն գրում է Ու բացվում էր մի այսպիսի հանդիսարան Քուրդիստանի եւ Հայաստանի լեռներից առաջ էին քաշվում շարժման մեջ էին դրվում Քսենոփոնի ժամանակներից իրենց քաջությամբ կռվարարությամբ ու գիշատիչ հակումներով քաջածանոթ կիսավայրենի ցեղեր ոգեւորված թալանելու եւ կոտորելու կատարյալ ազատությամբ Հանուն արդարության պիտի ասել որ քրդերի եւ այլոց հետ լեզու գտնելու ինչ որ փորձեր այնուամենայնիվ արվում էին սակայն շատ ապաշնորհ ձեւով 1893 ին հնչակյանները փորձեցին մտցնել հայկական շարժումն ընդհանուր օսմանյան պետականության հունի մեջ ազատական գաղափարը պատվաստելով նաեւ մահմեդական կեղեքվող տարրերին Սակայն փոխանակ մահմեդական դժգոհ տարրերին իրենց մոտեցնելու նրանց սերտորեն գործակցելու եւ համահավասար իրավունքներով կազմակերպչական ու ղեկավար դեր ստանձնելու հնչակյանները խաբեությամբ էին զբաղվում Նրանք կեղծ կոչեր էին կազմում ու տարածում իբր թե գրված մահմեդականների ձեռքով դրանցում ժողովրդին կոչ էր արվում հնչակյանների հետ միասին կռվել սուլթանի դեմ Նման քայլերը ոչ մի դրական արդյունք չտվեցին ընդհակառակը ավելի ամրացրին երկու ժողովուրդների միջեւ առկա անվստահության պատնեշը Ավելի ուշ սուլթան Աբդուլ Համիդի հրամանով քրդական գնդեր էին կազմավորվում ռուսական կազակական զորքերի օրինակով Նորաստեղծ հեծելազորային գնդերը կոչվում էին Համիդիե Սա եւս ըստ արժանվույն չգնահատվեց հայկական կողմից Ընդհանրապես հայերը թերահավատ էին մյուս ազգերի նկատմամբ եւ թերագնահատում էին նրանց ներուժը Հենց դա էլ խանգարեց տեսնելու թե ինչպես ավելի ուշ 20 րդ դարասկզբին սկսեց ձեւավորվել թուրքական ազգերի միությունը Լեոյի պատմելով կովկասյան թաթարների ադրբեջանցիների առաջնորդներից Ահմեդբեկ Աղաեւը մի անգամ ասել էր հայերին Դուք զարգացած եք հարուստ եք առաջադեմ մենք ձեր անեծքն ենք երկաթի պես կախված ձեր վզից դուք պետք է մեզ էլ ձեզ հետ առաջ տանեք Դուք կազմակերպություն ունեք մենք չունենք կա մ մեզ էլ տվեք կազմակերպություն կա մ ահա մենք կսպանենք ձեզ կքանդենք կհրդեհենք Այս դրվագի մասին պատմում է նաեւ հայ գրող Շիրվանզադեն Շիրվանզադե շարունակեց Աղաեւն ավելի մտերմաբար Բաքվի հայ ինտելեգենցիան տեղի անտեղի պարծենում է որ հայերը կուլտուրապես շատ եւ շատ բարձր են մեզանից Չեմ ժխտում որովհետեւ այդ մասամբ ճիշտ է եւ միայն մասամբ Բայց եթե ենթադրենք

    Original URL path: http://civilnet.am/2015/05/06/voice-gegham-baghdasaryan-armenian-genocide-lessons/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Երբ քաղաքական համակարգը դուրս է քաղաքական հարթությունից | CIVILNET
    Տարբեր կերպ կարելի է վերաբերվել Հիմնադիր խորհրդարանի նախաձեռնությանը կարծիքների մեղմ ասած սակավություն չկար հանրային տրամադրություններում սակայն կարծում եմ կարելի է համաձայնվել գոնե նրանում որ ավտոերթն ըստ էության ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ մարտահրավեր էր Արցախի իշխանություններին ու հանրությանը Ու պատասխանն էլ պարտավոր էր լինել զուտ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ու համաչափ Փակ միաբեւեռ անմրցակից ու անմրցունակ հասարակությունում քաղաքական էլիտան գաղափարապես անզոր գտնվեց քաղաքական պայքարում ու ինտրիգներում բավականին թրծված ուժի հետ հարաբերություններում Արցախյան էլիտան վաղ թե ուշ պիտի հասկանա որ երկիրն ու հանրությունը տեւական ժամանակ փակի տակ պահելը ոչ միայն անհնար է այլեւ անհեռանկարային ու խիստ վտանգավոր Իրեն անզուգական ժողովրդավարություն հռչակած նորանկախ երկիրը պիտի գոնե ժողովրդավարական պահվածքի տարրական նորմերը պահպանի Արցախյան քաղաքական համակարգը վաղուց արդեն քաղաքական հարթությունից դուրս է այն իրենից չի ներկայացնում քաղաքական հաստատությունների ամբողջություն ուստի զուրկ է քաղաքական գործիքակազմից Կատարվածը թե ամբողջությամբ վերցրած քաղաքական համակարգի եւ թե առանձին քաղաքական հաստատությունների ձախողման առհավատչյան է Ինքնին քաղաքական մարտահրավերին մահակով պատասխանելը հենց քաղաքական մտածելակերպի ու քաղաքական գործելակերպի ընդհանրապես քաղաքական համակարգի բացակայության մասին է վկայում Ի ցույց դրվեց նաեւ առանձին քաղաքական հաստատությունների քաղաքական սնանկությունը Արցախյան խորհրդարանն անգամ չքննարկեց միջադեպը մեկ անգամ եւս ցույց տալով որ խորհրդարանական երեք հիմնական գործառույթներից միայն մեկն է նմանակելով իրականացնում օրինաստեղծումը եւ թերանում է մյուս երկուսում այն է քաղաքական մարմին չէ եւ չի վերահսկում կառավարության գործունեությունը Մարդու իրավունքների պաշտպանը լռություն պահպանեց անգամ իր հայաստանյան գործընկերոջ ուղերձից հետո Խորհրդարանական կուսակցություններն էլ ձեւացրին թե արտառոց ոչինչ տեղի չի ունեցել Ապաքաղաքական հարթությունում գտնվող սույն քաղաքական համակարգի պարագայում պարզապես անիմաստ է խոսել ղարաբաղյան կարգավորման բանակցային գործընթացին պաշտոնական Ստեփանակերտի մասնակցության մասին քանի որ դա զուտ քաղաքական գործընթաց է զուտ քաղաքական հարթակ Բերձորյան գործիքակազմով մեղմ ասած հնարավոր չէ դիմակայել քաղաքական դիվանագիտական մարտահրավերներին փորձություններին ու ծուղակներին Քաղաքական համակարգը պիտի նախեւառաջ քաղաքական հարթություն վերադարձվի Անվտանգության տեսանկյուն Կատարվածի հիմնական պատճառաբանություններից մեկն այն էր որ ավտոերթը խաթարելու էր ԼՂՀ անվտանգությունը առավել եւս սահմանների լարվածության պարագայում Ղարաբաղա ադրբեջանական սահմաններին առկա լարվածությունը շատ տարածված պատճառաբանություն է ամենատարբեր բացասական երեւույթների սեփական մորթապաշտության ու անազնիվ նպատակների քողարկման համար Ուղղակի զզվելիության աստիճան Ահա ամենավերջին օրինակներից մեկը Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության նկատմամբ ՀՀ իշխանությունների պատժամիջոցներից հետո ԲՀԿ ական մի քանի գործարար պատգամավորներ ազդարարեցին հերթական առնետավազքի սկիզբը լքելով ԲՀԿ ն Կարո ղ եք ենթադրել թե ինչ պատճառաբանությամբ Իհարկե երկու հայկական պետությունների անվտանգության նկատառումներով Վաղուց արդեն ծիծաղելի չէ այսօրինակ առնետային մտածելակերպը Ինչ որ է անդրադառնանք այս մտածելակերպի մի նրբության վրա Ավտոերթի նախօրեին Արցախի ազատամարտիկների միությունը հանդես է եկել հայտարարությամբ որում ի թիվս այլ բաների ասված է Միության անդամներն արդարացիորեն կիսում եւ պաշտպանում են ԼՂՀ իշխանությունների այն տեսակետը որ կիսապատերազմական վիճակում գտնվող եւ չճանաչված կարգավիճակ ունեցող Արցախի համար էական նշանակություն ունի ՀՀ ի հետ նրա ամուր կապը ինչն առաջին հերթին հիմնված է պաշտոնական Երեւանի նկատմամբ արցախցիների դրսեւորած հավատի ու վստահության վրա Սրանք պատահական խոսքեր չեն Պատերազմի սպառնալիքի տակ ապրող արցախցուն տարիներ շարունակ ներշնչել են որ նրա հիմնական դաշնակիցը ՀՀ իշխանություններն են Վաղուց ժամանակն է որպեսզի արցախցին հասկանա նրա հիմնական դաշնակիցը ՀՀ հանրությունն է ՀՀ քաղաքացին հայաստանյան հասարակական կարծիքը Աստված չանի եթե այդ կարծիքն անբարենպաստ եղավ Արցախցին մենակ է մնալու մեն մենակ Հայաստանյան հասարակական կարծիքն առայսօր շարունակում է բարենպաստ մնալ Արցախի համար ի հեճուկս Արցախի հետ իրավացիորեն ու անիրավացիորեն կապվող մի շարք գործոնների Փառք Աստծո հայաստանյան հասարակական

    Original URL path: http://civilnet.am/2015/03/04/voices-gegham-baghdasaryan-berdzor-violence/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Տոհմիկ մտավորականության խնդիրը | CIVILNET
    մտավորական Սակայն դրանով չավարտվեց հայ ազգի գլխատումը ձերբակալված հայ քաղաքական մշակութային և ռազմական գործիչների թիվը ապրիլի 29 ին արդեն 800 էր Սրանք ընդամենը երկու օրինակ են իրարից շատ հեռու Դրանցից առաջ և դրանցից հետո շատ անգամ է մեր ազգը գլխատվել Եթե վաղօրոք չեն էլ ոչնչացրել մեր մտավոր սերուցքը ապա միևնույն է վտանգի պահին ու ճակատագրական ժամանակաշրջաններում այն առաջ է նետվել և կրծքով պաշտպանել հայրենիքը Այն չի խնայել իրեն այն չի խուսափել փամփուշտից այլ գնացել է փամփուշտին ընդառաջ Վերջին անգամ այդպես էր ղարաբաղյան պատերազմում Իսկ մնացել է այն ինչ մնացել է Այդ մնացյալից վերստին հասարակական քաղաքական էլիտա է ձևավորվել բայց ամեն մի նոր էլիտա որակապես զիջել է նախորդին որովհետև ամեն հաջորդ էլիտան ձևավորվել է մնացյալից Ահա այսպես անցել ենք դարերով և հասել մինչև Արտաշես Մամիկոնիչ Սակայն սա ողբերգության մի երեսն է միայն Երկրորդ երեսն ավելի ահավոր է Գլխատված ազգը և լավագույն ուղեղներից զրկված էլիտան կրկնակի նախահարձակ և երիցս դաժան է եղել հայրենական արտադրության լավագույն ուղեղների ու լավագույն մտքերի հանդեպ Հաճախ օտարի կարիք չէր էլ լինում քանի որ մեր գորշ ու միջակ մտավորականությունը ավելի ճիշտ մտավորականության սուրոգատը ինքն էր հաջողությամբ պոկում լուսավոր գլխի լուսավոր մտքի ու լուսավոր հեռանկարի ցանկացած ծիլ Կամ էլ այնպիսի թունավոր միջավայր էր ստեղծում որ լավագույն գլուխները լավագույն մտքերը և լավագույն հեռանկարները պարզապես արտագաղթում էին Օտարներից մեկը ճշմարիտ է նկատել մենք պանդուխտների դասական ժողովուրդ ենք Թեև կա մի նրբերանգ իրականում մենք պանդուխտ մտքի դասական ժողովուրդ ենք Պանդխտել է մեր լավագույն միտքը իսկ մնացյալն էլ դեգերել է սեփական և օտար արքունիքների նախադռներին Հայ ներկայիս մտավորականության գերիշխող որակը նախադռնային ետնաբակային սերում ունի Նրանք ձեռնասուն են և սովոր են սնվել տիրոջ ափից Հաց և կրկես ահա իշխանություն ժողովուրդ հարաբերությունների երկու օղակները Այլ օղակ չկա չի մնացել ոչնչացրել ենք Ու այդ երկու օղակներն իրար ամրակապող հացկատակ մտավորականություն Կտրվել է ոչ միայն ազգի գլուխը Վերացվել է ոչ միայն զտարյուն մտավորականությունը այլև նրա հարազատ ու բարենպաստ մթնոլորտը մտավորականամերձ միջավայրը այն շրջապատը որն ունակ է գնահատելու միտքն ու մտավորականին Եթե կարելի է այսպես ասել նախամտավորականությունը նախաէլիտան կամ էլ մտավորականության միջին խավը Վերացել է միտքն ու գաղափարը գնահատող լսարանը Հազվագյուտ լավ գրողը մնացել է առանց լավ ընթերցողի լավ երաժիշտն առանց լավ երաժշտասերի Կտրվել է մտավորական սերունդների ու մտավորական ավանդույթների կապը Մեր երկրում չկա տոհմիկ մտավորականություն սա է ամենամեծ ողբերգությունը Իսկ այն դժվար շատ դժվար երկար շատ երկար է ձևավորվում Սակայն փառք Աստծո քանիցս պոկոտված արմատախեղված քանիցս թունավորված քանիցս ոտնակոխ ու պատվակոխ արված հայ նախաստեղծ մտավորականությունն ուղղակի հրաշքով շարունակել է ծլարձակել ու հասել է մինչև մեր օրերը ի հեճուկս ամենայն միջակության ու ապաշնորհության ծառայամտության ու ստրկահաճության Նրանց թիվը երբեմն հասնում է կրիտիկական մինիմումի որից այն կողմ հավերժական անհուսությունն է Սակայն այդ կրիտիկական մինիմումը երբեմն վերաճում է կրիտիկական մաքսիմումի որից ավելին ակնկալելն ուղղակի անիրական է և որը նոր հրաշք գործելու ռեսուրսն է Այսօր մենք հենց այդ փուլում ենք հենց այդ ինքնագիտակցման նախաշեմին Հայտնի լրագրող Էդիկ Բաղդասարյանն իր ֆեյսբուքյան էջում ցավագնորեն ճշմարիտ բան է ասել Ձեր արժեհամակարգը միևնույն է չենք ընդունելու Մնացել ենք այնքան որքան պիտի մնայինք ինչպես ռազմի դաշտում այն բարեբեր և երանելի տարիներին գնում էին այնքան որքան պիտի գնային Բնության օրենքով է այդպես Երկիրը դատարկելու ձեր բոլոր ջանքերն

    Original URL path: http://civilnet.am/2014/02/14/%d5%bf%d5%b8%d5%b0%d5%b4%d5%ab%d5%af-%d5%b4%d5%bf%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d6%80%d5%a8/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive

  • Նրանք նստել են հայրենիքի վրա | CIVILNET
    իշխանական է Նրանք բոլորն էլ ապրում են ոչ այնքան հանուն հայրենիքի որքան ի հաշիվ հայրենիքի Չլինեին նրանց մենաշնորհներն ու առանձնաշնորհները այդ հայրենասիրությունը կթոշներ ու կփշակալեր Ինքներդ էլ ձեր շրջապատում ճանաչում եք մարդկանց ովքեր ձեզ ուղղակի տեռորի էին ենթարկում որպեսզի սիրեք հայրենիքը բայց հայրենական կերակրատաշտից զրկվելուց հետո նույն այդ հայրենիքի հերն անիծում են հիմա Նրանց հայրենիքը իրենց իսկ աթոռն է պետական իշխանական հայրենական հայրենասիրական աթոrը Կերակրատաշտ որի տակ չորս ոտք կա Նրանք նստել են այդ աթոռին ու մյուսներին քարոզում են սիրել հայրենիքը Նրանք ապրում ու բազմանում են այդ աթոռի վրա Հանուն այդ աթոռի նրանք պատրաստ են ամեն ինչի Նրանք նստել են հայրենիքի վրա Որքան ճոճվում է այդ աթոռը նրանց ու շեֆերի տակ այնքան ավելի ցասումնալից են նրանք հայրենասեր դառնում և այնքան ամեհի քարոզում հայրենասեր լինել Մեկը երերացող աթոռից կոչ է անում վերադարձնել մեր պատմական տարածքները մյուսը պահանջում է մեր երկիրն անվանել մեր պատմական հայրենիքի մի մասի անվանումով ակնկալելով նաև մյուս մասը և այլն և այլք Այս մի մասում թե առկա ռեսուրսներն են արդեն մսխել և թե մարդկանց հույսնուհավատը Նոր պաշարներ են պետք Ու նրանց բոլորի համար էլ առաջնահերթություն է Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Դատարկվում է երկիրը իսկ ներքին եղեռն իրականացնող իշխանությունը Ցեղասպանության ճանաչումն առաջնահերթություն է դարձրել և այն ներկայացնում է որպես հայրենասիրական քայլ Հենց այդպես են դա ներկայացնում մեր պաշտոնական հաստիքային հայրենասերները Երկիրն ամայացնող իշխանությունն այսպիսով պատրաստվում է ըստ արժանվույն դիմավորել էրգիրն ամայացրած Ցեղասպանության 100 րդ տարելիցը Հայրենասիրության համար ժամանակին հատուկ կրթություն պետք չէր ամեն մարդ այն հասկանում էր յուրովի և անգամ չհասկանալով իրենից կախվածն անում էր հայրենիքի համար Անում էր ի ր համար հող էր հերկում հաց էր թխում այբուբեն էր սովորեցնում ֆուտբոլ էր խաղում ու չէր կասկածում որ ինքը հայրենասեր է Հիմա դա մասնագիտություն է դարձել մարդիկ հատուկ հայրենասիրություն են ուսանում Գլուխը քարը եթե այդ առարկան կրթօջախներում անցնեին Բայց ոչ այդ առարկան միայն իշխանական մարմիններում են դասավանդում Այնպես որ մարդկանց

    Original URL path: http://civilnet.am/2014/02/05/%d5%b6%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-%d5%b6%d5%bd%d5%bf%d5%a5%d5%ac-%d5%a5%d5%b6-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d6%80%d5%a5%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%ab-%d5%be%d6%80%d5%a1/ (2016-02-10)
    Open archived version from archive